AMAKURU MASHYA YA KOMISIYO

1. ABIHAYIMANA B'ABAGATORIKA.

Tariki ya 23/05/2002, Umunyamabanga Nshingwabikorwa wa Komisiyo ishinzwe gutegura Itegeko Nshinga n'ivugurura ry'andi mategeko Bwana Yohani MUTSINZI yagiranye ikiganiro nyunguranabitekerezo n'abihayimana b'abagatorika b'Arikiyodesezi ya Kigali. Iyo nama yabereye mu kigo cya Mutaatifu Pawulo mu mujyi wa Kigali.
Musenyeri Tadeyo NTIHINYURWA yafunguye inama asaba abo bapadiri n'ababikira gutanga umusanzu wabo w'ibitekerezo byo gushyiraho amategeko abereye abakrisitu bashinzwe kuyibira mu nzego zinyuranye. Bwana Yohani MUTSINZI yabanje kubasobanurira ibirebana n'ubuyobozi na politiki, imibereho y'abaturage, uburenganzira bw'ikiremwamuntu. Abari mu nama babanje kwerekana ukuntu abanyarwanda bagira impungenge za politiki, ku buryo bibazaga icyakorwa kugirango habeho politiki itabangamira imibereho y'abaturage. Bityo hagomba kubaho " umushinga w'ibikorwa mbonezamuryango " (projet de société), maze ibitekerezo byiza byanditse bikagerwaho. Aha abihayimana basabye ko umwihariko w'iri tegeko nshinga ukwiriye kuba kwegerezwa abaturage ubutegetsi iwabo mu turerere 'décentralisation politique centrée sur le district). Ese aho abaturage bazagira uruhare ku mutungo bwite w'ubutaka ? Abiyahimana berekanye ko umuturage akomera cyane ku butaka bwe ku buryo atari akwiye kuvutswa ubwo burenganzira. N'amashyaka yavuzweho mu rwego rwo rwo gushyikira imikorere y'amashyaka menshi kuko ubwiganze bwa rimwe bwatambamira uburenganzira bw'ukwishyira ukizana kwa buri muntu, bukaba bwazana n'ubutegetsi bwa kiboko (pouvoir fort). Indahiro z'abategetsi zagombye kurerwa kuri Bibiliya cyangwa Korowani kugirango uzikoze yumve ko ari igihango kubahiriza iv=byo yiyemeje, akagira agatimanama ko kudahemukira abaturage. Niyo mpamvu, , Itegeko Nshinga rigomba kubungabunga imico myiza mbonezabupfura (valeurs spirituelles) iranga umutnu mu mibereho ya buri munsi. Abihayimana b'arikidiyosezi ya Kigali banagarutse ku bikorwa bya Kiliziya gatorika bagaraza ibyiza yakoze n'uko abayoboke bayo bari bibasiwe mu marorerwa yo muri 1994, ko bityo itakagombye kwitwa yonyine nyirabayazana yayo kuko muri iki gihugu harimo n'andi madini. Inama yashoje imirimo abayirimo bemeranije gukomeza gutanga ibitekerezo ku Itegeko Nshinga kugirango hato hatazagira ubangamirwa naryo .

2. ABANYAMURYANGO BA A.M.U.R

Mu magambo arambuye y'igifaansa AMUR ni "Association des musulmans du Rwanda" bivuga Ishyirahamwe ry'abayisiramu bo mu Rwanda. Abanyamuryango baryo nabo batanze ibitekerezo ku Itegeko nshinga mu nama yabahuje kuwa 26/05/2002 mu nzu ndangamuco wa Islamu bari kumwe na Bwana MUKEZAMFURA Aluferedi, Visi Perezida wa Komisiyo ishinzwe gutegura Itegeko Nshinga n'ivugurura ry'andi mategeko. MUKEZAMFURA Alfred yabanje kubasobanurira ingino z'ingenzi zikubiye mu mfadhanyigisho yateguwe na Komisio "ibitekerezo by'ingenzi ku Itegeko Nshinga".Yabasobanuriye ibirebana n'ubutegetsi nyubahiriza tegeko, nshingamategeko, ubucamanza, ibibazo by'umuryango n'uburenganzira bw'ikiremwamuntu.

Abanyamuryango ba AMUR bagaragaje ko amashyaka akwiriye gukorera"Forum" nk'uko bimeze ubu, ntajye mu baturage. Bityo rero intumwa za rubanda (abadepite) bava mu mashyaka, hakaba n'abandi batagira aho babogamiye (indépendant). Mu nzego z'ubutegetsi, hari ingeri z'abanyarwanda zari zikwiriye guhagararirwa. Abo ni nk'abari n'abategarugori, amadini……
Banavuze kuri gacaca berekana ko igomba gukemura n'ibindi bibazo biboneka mu baturage uretse ibyakuruwe n'itsembabwoko n'itsembatsemba ryo muri 1994. Ibibazo biboneka mu miryango bizakemurwa n'uko ubuharike bwemewe mu Itegeko Nshinga. Abayoboke ba AMUR ba AMUR biyemeje gukomeza gutanga ibitekerezo doreko basigaranye n'urutonde rw'ibibazo bagomba gusubiza bakazabyoherereza Komisiyo ishinzwe gutegura Itegeko Nshinga n'ivugurura ry'andi mategeko.